Lexicon vering & demping


door : Gerko van der Graaf 4 jul. 2014

Bij praten en schrijven over technologische producten als voorvorken en achterdempers ontkom je niet aan de nodige krachttermen. Op deze pagina zetten we de belangrijkste termen op een rijtje. Verplichte studiestof voor iedereen die 100% wil kunnen meepraten over vering en demping.

Actieve vering
Veersysteem waarbij de oneffenheden in de ondergrond via het beweging van de wielen c.q. het veersysteem zoveel mogelijk worden gladgestreken en de wielen de ondergrond zo goed mogelijk volgen. (Bij passieve vering wordt alleen de rijder afgeveerd).

Aanspreken van de vering
De gevoeligheid van de vering, het gemak waarmee het veerelement in beweging komt en inveert. Hoe gevoeliger de vering werkt, des te beter de vering aanspreekt.

Bar
Eenheid van druk: 1 bar = 14,28 PSI 7 bar = 100 PSI (Pounds per Square Inch, Engels/Amerikaanse tegenhanger van bar-eenheid).

Brake jacking
De achtervering heeft de neiging om tijdens het remmen iets in te veren en stugger te worden. De respons ofwel het aanspreken op kleine oneffenheden wordt daardoor aanzienlijk minder en dat resulteert in minder tractie en controle.

Compressiedemping/Ingaande demping
Ingaande demping regelt de inveersnelheid van een veerelement (demper/vork). Voorkomt het doorslaan van de vork en beperkt het deinen. Compressiedemping gebeurt meestal door luchtdruk of een staalveer. Bij een (te) hoge compressiedemping voelt je vork ‘hard’ en stug aan en gebruikt die maar weinig van de beschikbare veerweg. Bij te weinig compressiedemping bestaat de kans dat de vork doorslaat.

Demping
Demping remt het inveren en uitveren van een veerelement (vork of achterdemper) en zorgt ervoor dat de bike niet ongecontroleerd gaat stuiteren. Bij voorvorken en dempers worden olie, lucht of een staalveer gebruikt als dempingsmedium. Bij het in- of uitveren wordt een hoeveelheid olie of lucht in een cilinder van de ene ruimte naar de andere ruimte geperst door een of meerdere gaatjes die zijn afgesloten met kogeltje en veertjes of een stapeltje dunne metalen ringetjes (shims). De olie of lucht kan pas door een gaatje geperst worden als er voldoende kracht op de demper wordt uitgeoefend om de kogeltjes van hun plaats te drukken, waardoor de olie of lucht door het gaatje van de ene naar de andere ruimte kan stromen. Op die manier wordt de in- of uitveersnelheid afgeremd. Bij een staalveer zal de beweging steeds verder worden afgeremd naarmate de veer verder wordt ingedrukt.

Demperratio/veerwegratio
De mate waarin de demper wordt ingedrukt in verhouding tot de veerweg van het achterwiel. De meeste achterdempers hebben ongeveer 50 millimeter ‘travel’, maar door het systeem van hevels en draaipunten kan dat met een ratio van 1:3 dus maximaal 150 millimeter veerweg aan het achterwiel betekenen.

Floating link
Bij het floating link-principe is de demper niet verbonden met het hoofdframe, maar met de achtervork. Daardoor wordt de demper in feite van twee kanten aangestuurd en dat resulteert in een zeer soepel werkende en gemakkelijk aansprekende vering, waarbij het lijkt alsof je meer veerweg tot je beschikking hebt dan feitelijk aanwezig.

Lage/hogesnelheidsdemping
Heeft niets te maken met de snelheid waarmee je rijdt, maar met de snelheid waarmee het veerelement inveert als gevolg van een obstakel. Als je over een rots rijdt, zal de vering plotseling snel moeten inveren, is de hogesnelheidsdemping actief en wil je veel veerweg gebruiken. Bij kleine obstakels of alleen een gewichtsverplaatsing moet de demper niet teveel inveren en is de lagesnelheidsdemping belangrijk. De nieuwste generatie vorken en dempers heeft aparte instelmogelijkheden voor hoge- en lagesnelheidsdemping. (Overigens werken beide systemen in praktijk natuurlijk niet onafhankelijk van elkaar).

Lineaire vering
Bij lineaire vering gebruikt de vork of demper per krachteenheid precies dezelfde hoeveelheid veerweg. De vering voelt even hard of zacht aan, ongeacht of deze zich aan het begin of het einde van de veerweg bevindt. Voor een mountainbike is lineaire vering vaak bijzonder effectief, omdat op die manier de totale veerweg beter wordt benut.

Losbreekmoment
Losbreekmoment is het aanspreken van de vork aan het begin van de veerweg. Het geeft aan bij welke belasting het veerelement begint te werken.

Lockout
Mogelijkheid om de vering uit te schakelen of te blokkeren door middel van een knop (al dan niet met een afstandsbediening vanaf het stuur).

Negatieve veerweg (sag)
Dat deel van de veerweg dat wordt gebruikt als je gewoon op de fiets gaat zitten en de vering door je gewicht inveert. Bedoeld om de wielen de ondergrond te laten volgen (uitveren) als je door een gat rijdt. Bij XC-bikes is de sag meestal rond 10% tot 15 % van de totale veerweg; bij all mountains en freeridebikes wordt vaak een sag van rond 25% tot 35% ingesteld.

Pedaalterugslag
Door het inveren van het achterframe wordt de ketting tegen de draairichting getrokken, waardoor een voelbare terugslag op de pedalen merkbaar is. Komt door de meer geavanceerde veersystemen niet zo veel meer voor.

Pedal bobbing (wippen)
Achtervering gaat inveren onder invloed van trapbewegingen en leidt bij hoge trapfrequentie of staande klimmen of rijden tot een continu in- en uitveren waardoor de bike zich zeer onrustig gedraagt.

Platformsysteem
Is bedoeld om pedalbobbing ofwel wippen te voorkomen. Door op een bepaalde manier het losbreekmoment of de lagesnelheidsdemping sterk te verhogen (bijvoorbeeld door meerdere kanalen en of verschillende shims te gebruiken), veert de demper niet in onder invloed van trappen, maar vangt wel de kleinere en grotere klappen op.

Progressieve/degressieve vering
Bij progressieve vering reageert de demper of vork in eerste instantie heel gevoelig en is er weinig kracht nodig om in te veren. Hoe dieper de vering inveert, des te meer kracht er nodig is om meer veerweg te bereiken. Voordeel: soepel in het begin van de veerweg, voorkomt doorslaan. Nadeel: grotere kans dat de vering gaat wippen onder invloed van trappen. Tegenovergestelde is degressieve vering: hoe meer veerweg is afgelegd, des te minder kracht is er nodig om het veerelement te laten inveren.

Pull-shock
De werking van pull-shock-dempers is omgekeerd aan die van normale dempers: ze worden niet ingedrukt, maar juist uitgetrokken. Bekendste voorbeelden zijn de Scott Equalizer-dempers op de Genius-bikes en de Fox Dyad RT2-demper.

Uitgaande demping (Rebound)
De uitgaande demping regelt de uitveersnelheid van het veerelement. Het veerelement moet een bepaalde instelbare hoeveelheid weerstand hebben bij het uitveren, want anders zou de vering omgecontroleerd terugspingen waardoor de banden geen contact meer hebben met de bodem en de grip vermindert. Bijna alle vorken en dempers hebben een (rode) knop waarmee de rebound instelbaar is. Is de rebound (te) hoog ingesteld, dan veert de vork of demper heel traag uit. Het gevolg kan zijn dat bij de volgende klap de vork nog niet volledig is uitgeveerd en er dus minder veerweg ter beschikking staat.

Veerhardheid (van staalveren)
De verhouding tussen de hoeveelheid kracht en de beweging van de demper. Elke staalveer heeft een bepaalde hardheid die staat afgedrukt op de veer. Fabrikanten leveren hun vorken of dempers meestal af met een medium veer, maar hardere en zachtere veren zijn verkrijgbaar om aanpassingen te plegen voor rijstijl en gewicht. Een zwaardere veer levert meer ingaande demping of een hogere voorspanning.

Veerkarakteristiek
De veerkarakteristiek is de grafiek die weergeeft bij welke hoeveelheid kracht welke veerweg ter beschikking is. De karakteristiek kan lineair, progressief of degressief zijn. Staalveren hebben een lineaire veerkarakteristiek, luchtdempers een progressieve karakteristiek.

Vering
Vering is niets anders dan een energievoorraad. Bij het inveren slaat het veerelement potentiële energie op die bij het uitveren weer wordt afgegeven in de vorm van bewegingsenergie (en warmte).

Voorspanning
Het samendrukken van een veer vanuit een nulpositie. De veerspanning verandert het aanspreken van de vork en soms het losbreekmoment, maar niet de veerkarakteristiek.

Tags : brake jacking, rebound, pedal bobbing, lockout



Reacties


    Er zijn nog geen reacties geplaatst.

Reageer



Mountainbike Plus maakt gebruik van Cookies ter verbetering van onze website. Maakt u verder gebruik van onze website dan gaat u hiermee akkoord.
Meer informatie

Ok