Fabrieksbezoek: het blauwe bloed van Shimano


door : Coen Aarts 30 mrt. 2016

Smeden, stansen, frezen, hittebehandelingen en anodiseren: van aluminium op rol of aluminium plaat naar de fijn gevormde onderdelen van onze fietsen waarmee we schakelen en remmen. Een kijkje in de keuken van de grootmacht uit de fietsindustrie: Shimano.

Op een koude zaterdag eind januari verzamelen een stuk of 25 journalisten van verschillende fietsmagazines en -websites uit Europa zich in de vertrekhal van Schiphol. Dat ons een unieke reis te wachten staat, wordt gedurende de week die erop volgt wel duidelijk. Het is bijna 10 jaar geleden dat Shimano voor het laatst pers uitnodigde in haar fabrieken en niet meer dan 25 journalisten uit heel Europa zijn uitverkoren. Je krijgt duidelijk niet zomaar elke dag de kans om hier achter de schermen te kijken. "Als ze er dan toch zijn, doen we het meteen goed", moeten ze gedacht hebben. In de week die volgt, worden we ondergedompeld in het blauwe Shimano-bloed in vier verschillende fabrieken, een handjevol gerelateerde musea en shops en ontmoeten we een paar van de mensen achter het merk.

Er zijn geen nieuwe producten te introduceren. We reizen naar Japan, Singapore en Maleisië om Shimano en haar mensen beter te leren kennen. Aanleiding voor de reis is de opening van de Sakai Intelligent Plant, een hypermoderne fabriek in Shimano's thuisstad Sakai. In de fabriek, die in 2014 in gebruik werd genomen, worden niet alleen hoogwaardige fietsonderdelen gemaakt, hier worden ook de methoden om die fietscomponenten naar de kwaliteitsmaatstaven van Shimano te produceren ontwikkeld, getest en verbeterd. Daarna wordt het 'gekopieerd' naar de andere fabrieken in onder meer Cambodja, de Filipijnen, Maleisië, China en Singapore. Het volledige verhaal over de Sakai Intelligent Plant lees je in Mountain Bike Plus magazine van april 2016. Voor Shimano misschien nog wel belangrijker, is dat ze het merk met deze reis een gezicht willen geven. De producten van Shimano kent iedereen. Iedereen kan ze ook naar waarde schatten. Aan de andere kant is het imago van Shimano een beetje afstandelijk. Productmanagers komen niet vaak in Europa, waardoor de mensen achter de producten hier nauwelijks aan het woord komen.

Shimonoseki

"Het is Shimónoseki", zegt de gids als antwoord op de vraag of de naam van de eerste fabriek die we bezoeken afkomstig is van een verbastering van Shimano. Wij Europeanen vinden dat gelijkaardig klinken, Japanners vinden dat helemaal niet. Shimano Shimonoseki is dan ook weinig inspiratievol vernoemd naar de stad waar de fabriek is gevestigd, gelegen op 500 kilometer van het hoofdkwartier. Het was de eerste fabriek die Shimano opende buiten Sakai. Op de dag van vandaag komen onder meer de cranks van de XT- en Saint-groep uit Shimonoseki, net als Tiagra- en 105-onderdelen en de versnellingsnaven uit de Nexus- en Alfine-reeks.

Een van de productiehallen in Shimonoseki.

Als we uit de bus stappen, wordt ons een vreemde geur gewaar. Het stinkt niet, ruikt niet chemisch, maar wel industrieel. Een fabriek van Shimano is vooral stevige metaalindustrie, zo dringt gedurende de rondleiding door de fabriek steeds verder door. Dat gevoel wordt versterkt doordat de fabriek in Shimonoseki, in gebruik sinds 1970, een van de oudste fabrieken van Shimano is en er wat gedateerd uitziet. De machines waarmee de cranks hun ruwe vorm krijgen, maken indruk. Het aluminium komt op grote rollen met aluminiumdraad van een paar centimeter doorsnee de fabriek binnen en wordt zonder het te verhitten in de vorm van een crank gesmeed. Je kunt je misschien voorstellen dat het vervormen van zo'n blok aluminium zonder het een beetje vloeibaar te maken veel kracht kost. De machines maken een hels kabaal en doen de vloer trillen. Koud smeden ('cold forging') is een van de specialiteiten van Shimano. Doordat het materiaal niet hoeft te worden verwarmd om te smeden, blijven bepaalde materiaaleigenschappen beter behouden. Smeden levert trouwens nog geen eindproduct op. Robots frezen de onderdelen tot op een fractie van een millimeter nauwkeurig verder in vorm, andere robots steken de componenten in ovens om ze dankzij een hittebehandeling nog sterker te maken.

Flexibele capaciteit door mensenwerk

De capaciteit van de fabriek is onvoorstelbaar: er rollen hier tussen de 80.000 en 100.000 XT-cranks van de band. Per maand. En als het nodig is, kan in Shimonoseki ook het dubbele daarvan gemaakt worden, want de hele fabriek is zo ingericht dat ze flexibel kunnen inspelen op de vraag uit de markt. Dat doet Shimano in Shimonoseki onder meer door niet alles te robotiseren. Het ombouwen van een machine om een ander product van de productielijn te laten rollen, is tijdintensief. Mensen kunnen veel sneller omschakelen tussen verschillende producten. Waar er in de hypermoderne Sakai Intelligent Plant weinig mensen aan het werk zijn, zijn dat er hier duidelijk meer. Shimonoseki vormt daarmee ook een soort ontwerptekening voor de flexibele productie die Shimano voornamelijk in Aziatische lagelonenlanden wil uitvoeren. De Japanners zijn zich er maar al te goed van bewust dat leveringsproblemen of kwaliteitsproblemen zomaar een flinke deuk in hun grootmacht kunnen veroorzaken en doen er dus alles aan om zo goed mogelijk in te springen op de marktvraag en de kwaliteit streng te monitoren.

Japans aluminium

Shimano gebruikt alleen aluminium uit Japan als grondstof, omdat dat het beste aluminium ter wereld is, zo wordt ons toevertrouwd. Dat zou wel eens een door nationale trots vertekend beeld kunnen zijn. De uitleg dat ze de meeste kennis hebben van het bewerken van deze aluminiumsoort lijkt in elk geval rationeler. "We vertrouwen op wat we kennen", licht marketingdirecteur Manabu Tatekawa toe. Zo leren we ook waarom Shimano geen carbon gebruikt voor haar producten: juist vanwege de ongelofelijke expertise in het bewerken van aluminium kan Shimano betere, lichtere en sterkere fietsonderdelen maken van aluminium dan van carbon. "Waarom zouden we de consument hogere prijzen rekenen?", vraagt Tatekawa retorisch in de bus van de fabriek naar het treinstation.

"We bieden betere prestaties en een betere kwaliteit tegen lagere kosten met aluminium. Het enige dat je wilt, is de race winnen, toch?"
Singapore en Maleisië

Tijdens de tweede helft van de week verruilen we het kille Japan voor het broeierige Singapore. Hier opende Shimano in 1973 haar eerste fabriek buiten Japan en sindsdien doet het dienst als regionaal hoofdkwartier voor Zuidoost-Azië. Vanuit Singapore vertrekken we voor de nodige stempels in de paspoorten om de fabriek in Maleisië te bezoeken. De productie hier is toegespitst op het maken van schijfremmen, wielen, cranks en pedalen. Elke fabriek lijkt zo zijn eigen speerpunten en specialiteit te hebben. De machines in de productiehal lijken - voor een leek op het gebied van werktuigen - op de machines die we ook in Japan zagen, maar in Maleisië staan wel duidelijk meer medewerkers aan de lopende band. Repeterend werk is het en blijft het, maar in eender welke fabriek we ook binnenkomen, valt op dat Shimano zorg draagt voor een schone, prettige en veilige werkomgeving voor alle medewerkers.

Shimano Components in Maleisië.

Kwaliteitsbewaking

Na de middag leggen we de hele toer van niet gehaaste en wild stempelende douanemedewerkers van Maleisië en Singapore in omgekeerde richting af om nog even binnen te springen in de fabriek in Singapore. De fabrieksdirecteur laat ons hier zien hoe alle processen nauwlettend gevolgd worden op een veelheid aan monitoren die allerlei kerngegevens over de productie weergeven. Als de temperatuur in een oven voor hittebehandeling bijvoorbeeld even inzakt, kan dit gevolgen hebben voor de kwaliteit van de producten. Door het proces voortdurend te volgen, kan snel worden ingegrepen. Zo houdt Shimano de kwaliteit van hun componenten constant. Want dat is wat de consument verwacht.

Eigentijdse procesbewaking in Singapore.

Blauw bloed

Na het zien van vier verschillende productiefaciliteiten merken we dat overal de kernwaarden van het Japanse bedrijf hoog in het vaandel worden gedragen. Elke medewerker, van directeur tot fabrieksarbeider, lijkt het Shimano-blauwe bloed door de aderen te hebben lopen. Genieten van de natuur is kortweg de missie van het bedrijf en de centrale gedachte bij het ontwikkelen van nieuwe producten. Een betere ergonomie om het fietsers leuker en gemakkelijker te maken, is belangrijker dan het winnen van de wedloop om het lichtste product. Di2 zal bijvoorbeeld ook pas uitzakken naar het niveau van XT en SLX als het mogelijk is om de kabels en motortjes te produceren tegen lagere kosten zonder daarbij te veel kwaliteit in te leveren. "Want", zo licht Tatekawa toe, "een slechte Di2 is echt niet leuk." Natuurlijk spelen ook commerciële overwegingen een belangrijke rol bij Shimano - het bedrijf is niet voor niets ook commercieel enorm succesvol. Juist om die reden zullen ze ook producten maken waar fietsers om vragen, wees daar maar zeker van. Maar het is ook mooi om te zien dat Shimano hardgrondig gelooft in bepaalde technologieën die echt bijdragen aan het fietsplezier. "Het is onze uitdaging om fietsers niet altijd te geven wat ze denken dat ze nodig hebben, maar om ze aangenaam te verrassen", besluit Tatekawa.

Fotoalbum

Bekijk meer foto's van de fabrieken van Shimano in Japan, Maleisië en Singapore in het fotoalbum.


Tags : shimano



Reacties


    Er zijn nog geen reacties geplaatst.

Reageer