Inmiddels hebben we al veel gezegd over de werking van je voorvork en demper. Voor een lekker werkende mountainbike is goed onder- houd essentieel. Toch kan het zijn dat je je voorvork of demper moet, of wil, vervangen. Misschien wil je net wat meer- of minder veerweg aan de voorzijde, een modernere en betere versie of overstappen naar een ander merk. Keus is er genoeg, en met een overdaad aan modellen en bijbehorende marketingtermen kan het best even lastig zijn om de goede keus te maken.
DE BASIS
Ga je je voorvork of demper vervangen dan zul je eerst rekening moeten houden met de maat-voering. Voor je voorvork betekent dat bijvoorbeeld de balhoofdbuis (is deze tapered of niet), de veerweg en de offset. Voor je achterdemper zul je de inbouwmaat en stroke moeten weten. Check dus goed of je alle specificaties kunt vinden op de website van je framefabrikant. Met deze maten kun je vervolgens op jacht naar dat mooie nieuwe speelgoed.
INSTELBAAR
Begin eens bij de vraag wat je nu echt nodig hebt. Lage- en hoge snelheidscompressie instellingen, lage- en hoge snelheid rebound instellingen, tokens, shim stacks, luchtdruk, veren, noem het maar op. Meer instelmogelijkheden zijn niet altijd beter. Een goede, eenvoudige demper kan beter presteren dan een slecht ingestelde demper met legio afstel-mogelijkheden.
VERANDEREN?
Mocht je ervoor kiezen om meer of minder veerweg voorop jouw ros te plaatsen, houd er dan rekening mee dat je geometrie en dus je rijgedrag zal veranderen. Ook de kinematica van je achterdemper zal wijzigen. Een kleine wijziging is echt geen probleem, maar een 160mm voorvork in een frame dat gemaakt is voor 100mm plaatsen, is vragen om (aller- hande) problemen.
WELKOM IN DE MARKETING BUBBEL!
Buttercups, Ultimate, Kashima, Pureflow, geef het beestje maar een naam. Ieder merk probeert zo hard mogelijk haar toplijn te verkopen aan jou als rijder. Maar wat zijn nu de verschillen eigenlijk tussen die topmodellen en de allemans lijnen? Een kort overzicht per merk.
ROCKSHOX
RockShox is een van de grootste en heeft veruit het breedste scala aan vorken. Ze hebben een aantal modellen die alleen als OEM op de markt gekomen zijn en een aantal die ook als aftermarket verkrijgbaar zijn. In alle disciplines hebben ze iets verkrijgbaar voor elk budget. Het is in het geval van RockShox vaak wel zo dat slechts de bovenste laag van de modelreek- sen echt een prestatie upgrade zijn. De lagere modellen zijn zo ver mogelijk uitgekleed om op deze manier goedkoper aangeboden te kunnen worden. Die hogere reeksen hebben de nieuwste snufjes, maar de twijfel bestaat of die voornamelijk praktisch functioneel zijn of marketing tools ten behoeve van de verkoop van de spullen. Ik neig bescheiden maar met zekerheid naar het laatste.
Nu is het bij RockShox altijd een partij eenvoud geweest. Echter sinds de meeste 2023 updates in zowel vorken als dempers, lijkt het erop alsof zij het (helaas) veel te gecompliceerd gaan maken. Dit gaat al snel ten koste van de consistentie van de prestaties. De charger 3, de dubbele zuigers in de nieuwe reeks vivid, de hydraulische bottomout in de superdeluxe dempers, alles zorgt voor teveel gedoe en bombarie. Een aantal van de huidige features van Rock- Shox op een rijtje:
– Debonair: een grotere negatieve luchtkamer die het aanspreekvermogen van de vork verhoogt. Doet wat het belooft.
– Buttercups: een rubber schijfje tussen de koppeling van de bovenkant van de vork en de onderkant van de vork. Dit zou voor het opvangen van kleine trillingen moeten zorgen. Het zal dit ongetwijfeld letterlijk doen, echter op zo’n kleine schaal, dat het in real world application absoluut verwaarloos- baar is. Volslagen gimmick (al helemaal als je weet dat doorgaans de bushings zo krap zijn, dat er niet genoeg buttercups in de wereld zijn om dit te verbloemen). Het stickertje daarentegen staat natuurlijk wel heel cool.
– Hydraulische bottomout: op de zuiger in het dempingsysteem van de superdeluxe dempers zit een kegeltje, die op de laatste paar mm van de veerweg (dus vlak voor bottomout) in een cupje komt die de olieflow intens beperkt en zo de demper behoudt voor een harde bottomout. Hier heb ik twee problemen mee. De manier waarop dit systeem werkt, zorgt ervoor dat je bij een stroke change (een handeling die doorgaans uitermate simpel is en met weinig gereedschap en kunde uitgevoerd kan worden) de gehele demper moet demonteren, een aangepaste kegel moet monteren en vervolgens de demper opnieuw moet opbouwen en bleeden. Zeer onpraktisch. Daarnaast bieden ze deze optie ook aan op luchtdempers, die van zichzelf al uitermate progressief zijn en dus een nogal overbodige toevoeging geven. Ik ben verdeeld.
FOX
Fox is wederom een van de grootste. Ze hebben een minder breed scala dan RockShox, maar ze zijn net zo sterk qua marketing om toch een hele hoop te verkopen. Fox heeft vorken en dempers voor alle disciplines, maar verdeelt die in enkele modellen, die dan een aantal verschillende uitvoeringen hebben. De mooie Factory vorken, met de gewilde en mooi ogen- de gouden kashima coating op de veerpoten, stelen de show. De Performance Elite vorken zijn hetzelfde, maar dan zonder de kashima coating. En verder naar beneden worden demping en luchtveer steeds eenvoudiger. Fox heeft er ook een handje van om bij die lagere modellen bepaalde interne diameters net een paar duizendste van een inch te veranderen, zodat je niet op een goedkopere manier door middel van upgraden toch de onderdelen van de hogere modellen in kunt bouwen. De features van Fox op een rijtje:
– Evol: het antwoord op het succesvolle debonair van RockShox. Is hetzelfde en doet hetzelfde.
– Bleed ventielen in de lowers: ventieltjes net onder de stofkappen waarmee je enige opgebouwde overdruk in de onderpoten kunt vrijlaten. Doet wat het belooft, echter is hier weer de vraag hoe praktisch het is. Als je van 900m naar 2500+m gaat, zal er zeer zeker een overdruk in je onderpoten aanwezig zijn. Deze overdruk zorgt voor extra demping omdat je onderpoten als het ware op druk staan. Vooral de kant van de lucht- veer wordt dan een stuk stijver. Het is onge- twijfeld op papier prachtig aan te tonen, maar zo lang jij niet op zoek bent naar die laatste hondersten in je racerun hoef je je hierdoor echt niet te laten overhalen.
– Grip en Grip2: de cartridges van Fox (die vanaf 2025 vernieuwd worden). Grip heeft een enkele draaiknop die in de praktijk een draaiknop lijkt te zijn voor hoeveel pijn aan je handen je wilt hebben, eindigend in een volledige lockout. Grip2 heeft daarentegen enorm veel mogelijke klikjes, die allemaal even weinig lijken te doen. High speed rebound is daarbij ook zoiets, dat in zeer weinig gevallen een praktische waarde heeft en je eigenlijk ook op een andere manier kunt aanpakken. Het is erg jammer dat Fox met de overstap van de fit4 RC2, die een breder bereik had met de draaiknoppen, naar zo’n smal bereik is gegaan met zo’n hoog aantal klikjes. Het is hierdoor voor velen echt heel verwarrend om de vork in de juiste plek te krijgen qua setup.
ÖHLINS
Öhlins komt van oudsher uit de racerij. Dit is duidelijk te merken aan hun producten en ook hoe ze in de markt staan. Bezoek maar eens een wereldbeker downhill en je zult zien dat makkelijk 50% van alle deelnemers op Öhlins rijdt. Ze staan in de markt met een no nonsense aanpak. Geen verschillende gradaties slechtere uitvoeringen van die ene goede vork, nee gewoon één goede vork. Welke discipline rij je? Hier heb je een vork. Keuze uit type veer of wel of geen lockout zijn bij de relevante disciplines nog mogelijk. Ze hebben dan ook geen features die ze graag marketen. Geen lage ge- wichten, geen naam voor hun negatieve lucht- kamer, geen kekke naam voor de coil optie die ze onlangs aangekondigd hebben voor de RXF38 en DH38 vorken, geen half uitgekleede demping cartridges. XC vork en demper met of zonder lockout, trail vork en coil- of luchtdemper, enduro vork met lucht of coil en coil- of luchtdemper en een dubbel kroons dh vork met bijbehorende dh coil demper. De servicecenters die getraind zijn door Öhlins bieden ook bij alle producten de mogelijkheid om custom demping tunes in te bouwen die aangepast zijn op rijstijl en gewicht van de rijder. Dit is voor zowel de racerij als de gemiddelde recreant een enorme meerwaarde, omdat het puur functionele toegevoegde waarde heeft en het dus echt om performance gaat.
MANITOU
In ons land misschien wel de vreemde eend in de bijt, echter een zeer ervaren partij die al heel lang meedoet en ons op veel zeer iconische vorken heeft getrakteerd door de jaren heen. Kenmerkend door de brug die achterlangs gaat. Bij Manitou is ook de veelzijdigheid en aanpasbaarheid van de demping van absolute meerwaarde. Zeer geschikte spullen voor veeleisende rijders, die zelf graag het heft in handen nemen. Door het kleine marktaandeel in Nederland is het hier een ondergewaardeerd en te weinig gerepresenteerd merk. Terwijl het op het internationale toneel zeer bekend is en actief is in de racerij.
SR SUNTOUR
De meesten die het kennen, kennen het van ondermaatse vorken in goedkopere fietsen. Echter is Suntour een van de allergrootsten. Ze produceren voor veel merken de producten en zijn in de racerij heel erg actief. Op wereld- bekers in alle disciplines zie je erg veel Suntour vorken in het kenmerkende grijs rondrijden. Dit is ook de insteek van Suntour. Ofwel in gigantische aantallen OEM ofwel puur in de racerij. Ze hebben met Tom Pidcock de Olympische en WK overwinningen behaald met hun elektronisch gestuurde dempers, iets wat zeer geavanceerd is en je maar weinig ziet. Al is Fox met LiveValve toch al lang bezig en ook RockShox is al een aantal jaar met hun draad- loze systeem Flight Attendant op de markt. Toch ligt mijn hart dichterbij dat van Suntour, omdat die zich helemaal niet willen bezighouden met al die marketing en zich focussen op performance. Hulde. Er zijn nog zat andere merken, van betaalbaar tot zeer exotisch en exorbitant duur, met dito foefjes en features. Vorsprung, Push, Intend, MRP, Fast, Cane Creek, DVO, Formula, EXT, en meer. Sommigen, zoals Vorsprung en Push, maken ook tuning upgrades voor je vering. Er zijn ook bedrijven die alleen maar tuning producten maken zoals WRP of Trutune. Vaak zijn dit soort producten nog meer waard om te doen, dan het kiezen van die vork met die betere cartridge, want ja, dat is voornamelijk marketing toch?
Modeljaren, die waren we nog bijna vergeten. Helaas maakt de fietsindustrie het zichzelf nog steeds lastig met het jaarlijks ‘vernieuwen’ van producten. De 2024 lijn ligt half 2023 in de winkels. Vaak zonder nieuwe functies of updates, maar in ieder geval met een ander kek kleurtje. Maar, daar kun je dus ook je voordeel uit halen. Doe je research, kijk wat er nu echt wel (of niet) veranderd is en scoor die vork van vorig jaar.
